Een boerenerf is nauw verweven met de boerderij. Naast de groene weilanden, de dijken, de wegen zijn de boerenerven beeldbepalend voor het landschap. Landschapsbeheer Friesland duidt ze aan als groene eilanden in het Friese landschap. Er is de laatste jaren meer waardering gekomen voor de landschappelijke en cultuurhistorische waarde van deze groene eilanden. Binnen het project ‘It Frysk Boerespul' staat het boerenerf daarom hoog in het vaandel.

Hoewel elk erf uniek is zijn er ook gemeenschappelijke kenmerken. Een oorspronkelijk Fries boerenerf valt te herkennen aan de compacte inrichting. Het erf heeft een woon- en een werkdeel. Aan de voorkant is het woonhuis met de moestuin, de boomgaard en soms een siertuin. In de ‘rijkere' tweede helft van de negentiende eeuw werd meer werk gemaakt van de voortuin. Uit deze tijd stammen de monumentale parkbomen, restanten van vijvers en een golvend grasveld, soms met slingerpaadjes. Het achtererf is het werkdeel. Hier staan de stallen en de voormalige koetshuizen en is opslag van voer en mest.

Alles op het erf had (en heeft vaak nog) z'n functie. Hagen hielden het kleinvee binnen en knotwilgen werden gebruikt voor het maken van eendenkorven en vlechtschermen. Groot hoefblad groeide langs de sloten die het erf begrenzen. Aan de zijkant van de boerderij was plaats voor de moestuin en hoogstamvruchtbomen. De voortuin werd gesierd door een rozenperk. Hoge bomen rondom het erf dienden als windscherm en bliksemafleider. De boomsoorten waren essen, elzen of populieren en hoorden van nature thuis in de streek. Deze beplanting heeft nu andere functies maar geeft het erf steeds een markante plek in het landschap. Aan de buitenkant van het erf lag vaak een sloot of gracht.

Tips voor eenvoudige verbeteringen

• Zorg dat de beplanting op uw erf uit inheemse soorten bestaat. Coniferen en andere exoten horen niet in het Friese landschap thuis en zekere niet op het robuuste boerenerf.
• Voor zieke iepen vormen de abeel, es of esdoon een redelijk alternatief.
• Een mooie solitaire boom, als een goudes, plataan, kastanje of liguster is een investering voor de toekomst.
• Voorkom dat uw boerderij ingepakt is in hagen. Herstel het zicht op de boerderij.
• Maak een samenhangende omlijsting van het erf met een natuurlijk karakter.

Met relatief eenvoudige ingrepen kunt u de landschappelijke en cultuurhistorische waarde van uw erf versterken.

Een project dat sterke verwantschap heeft met ‘It Frysk Boerespul', is het project ‘Toekomst voor boerenerven'. Binnen dit Belvedère project is onderzoek verricht naar de inrichting van het erf in relatie tot de functie en de oorspronkelijke ligging in het landschap. Het visierapport Toekomst voor boerenerven is op te vragen bij de Provincie Fryslan, mw. Fermo, tel: 058- 2925925.

(klik de afbeelding om te downloaden)

Voor andere actuele projecten of voor meer informatie kunt u terecht bij Landschapsbeheer Friesland, www.landschapsbeheerfriesland.nl en ook op www.kijkmijnerf.nl